Bugun...



Erzurum'da Rus Yazar PUŞKİN'inin İzleri

Erzurum denince akla ilk Çifte Minareli Medrese, Üç Kümbetler, Taş Mağazalar vb. gelir. Oysa Nemlioğlu Konağı, Modern Rus edebiyatının kurucusu olarak nitelendirilen Puşkin'i misafir etmiştir.

facebook-paylas
Tarih: 18-09-2020 07:18

Erzurum'da Rus Yazar PUŞKİN'inin  İzleri

Erzurum denince mekansal olarak akla ilk Çifte Minareli Medrese, Üç Kümbetler, Taş Mağazalar, İç Kale, Yakutiye Medresesi gelir. Ancak aklın ve algıların arkasında kalan, kentin sembol mekanlarının dışında olup, kentsel dönüşüm fırtınası içerisinde terk edilmeye yüz tutmuş dar sokaklarında unutulan ve saklı kalan önemli bir tarih daha var.  

İşte o tarihi mekanlardan biri de Erzurum’un Yakutiye ilçesi Yeğenağa Mahallesi’nde şimdiki adıyla Sadettin Konukevi Caddesi eski adıyla Karanlık Kümbet Sokak olan dar sokakta 38 numaralı konağın tarihidir. Sokağın kuzey başında Erzurum’un tanınmış mutasavvıflarından olan Habip Baba’nın öğrencileri tarafından yapılan Habip Baba Konağı bugünkü haliyle Habip Baba Kütüphanesi, güney başında ise 1308 yılında Sadreddin Türkbeg tarafından yapılan alt katta cenazeliğin olduğu iki katlı Karanlık Kümbet yer alıyor.  

Sokağın tam ortasına denk gelen 38 numaralı Nemlioğlu Konağı, 19. yüzyıl başlarında Trabzonlu bir aile tarafından Erzurum’daki ticari faaliyetleri için yaptırılmış. 27 Haziran 1828 bu konağa gelen bir misafir, konağın kendi adıyla anılmasına vesile olur. Bu konuk, Rusya’nın ulusal şairi ve modern Rus edebiyatının kurucusu olarak nitelendirilen Aleksandır Sergeyeviç Puşkin’dir.  

19. yüzyıl başlarında Rusya’da kimi subayları Çar’ın savaş ve yönetim politikalarını eleştirmiş ve aralık 1825’te bu eleştiriler 1. Nikolay’a karşı Dekabrist (Aralıkçılar) isyanına dönüşmüştü. İsyancı subayların kaybetmesi üzerine kimileri idam edilirken kimileri de Kafkas cephesinde gönderilmişti. Çar’ın bu kararı, Puşkin’in hem Dekabrist arkadaşlarının yanına gidebilmek hem de 1828 yılında başlayan Osmanlı-Rus Savaşı’nı gözlemlemek için Kafkasya üzerinden Gürcistan, Tiflis, Kars ve Erzurum’a Rus ordusu ile birlikte bir savaşçı olarak değil gezgin, şair ve yazar kimliği ile katılmasını sağladı.

Reklam

Puşkin, Erzurum Top Dağı tepesinden şehri ilk gördüğünde “Kalesi, minareleri, birbiri üstüne abanan yeşil toprak damları ile Erzurum gözlerimizin önüne seriliverdi’ diyerek gözlemlerini aktarırken, Türklerin şehre giren Rus askerlerini evlerinin düz damlarına çıkarak asık suratlarla izlediğini söyler. 19 Temmuz 1828 yılında Erzurum’dan ayrılıp Rusya’ya döndüğünde gözlemlerini ve anılarını ‘Erzurum Yolcuğu’ eserinde anlatır. Abartıdan, süslemeden, methiye ve yergiden uzak, yalın tarihsel anlatımı nedeniyle, dönemin Rusya’sında, Çarlığı ve Rus generallerini övmediği için pek de hoş karşılanmaz.  

Puşkin’in yerleştiği Nemlioğlu Konağı’nın sokakta bulunan tek iç avlulu ve gömme bahçeli ev yapısı, dönemine ve bulunduğu yere göre farklı bir özelliği barındırıyor. Konağın iç avlusunda Anadolu mimarisini yansıtan kırlangıç tavanlı tandır evi ve kış odası da yörenin benzer özellikli güzel bir örneği.  

‘Erzurum’da çeşmeden bol bir şey yok. Her birinin üstünde bir zincire bağlı teneke taslar asılı. İnançlı Müslümanlar bu taslardan su içiyor, tanrıya şükürler ediyorlar. Kereste Soğanlı’dan getiriliyor’. Puşkin’in kente dair bu gözlemleri birkaç hafta yaşadığı konakta da kendisini gösteriyor. Konağın iç avlusunda ve dış cephesinde ayrı ayrı çeşmelerin olması ve konağın taştan sonra en fazla kullanılan malzemesinin Sarıkamış Soğanlı’daki ormanlardan getirilen sarıçam, ak ve karaçam ağacından hazırlanan ahşap malzemelerden yapılması Puşkin’in yerinde tespitlerine birkaç örnek.

Dostoyevski’nin 20 Haziran 1880 yılında Moskova’da, Puşkin üzerine yaptığı konuşma da ‘Doğrudan doğruya halkın şairi olup gücünü halktan almaya başladığı anda bu gücün büyük geleceğini görmüş, anlamıştı. Onun içindir ki; gelecekten haber getiren birisidir’ diyerek vurguladığı Puşkin’in, Erzurum günlerinde sadece birkaç haftalığına kaldığı bu konakta yaşananlar elbette ki tarihin siyasi ve sosyolojik gelişmeleri içerisinde önemli bir yerdi. Ancak günümüzde bu ev ve sokağın önemine ne yaşayan yerel halk ne de yerel yöneticiler sahip. Konak, geçmişte içinde yaşayan Puşkin tarafından tanıtıldı. Bugün de inatla ayakta kalarak sokağından gelip geçenlere kendisi tanıklık ediyor. Tanıklık ettiği tarihin sırlarıyla sessiz ve unutulmuş bizi selamlayan 38 numaralı konakta, Puşkin’in tanık olduğu bir olayla bitirelim:

Muş Paşası Emin Paşa’nın Rusların Muş’u alması ile Erzurum’a getirilip iç kalede yer alan Serasker Sarayı’nda Rus generali Kont Pakseviç’in huzuruna çıkarıldığında, Emin Paşa ‘Odalardan birinin kapısının önünde durdu; heyecanla bir şeyler söyledi, sonra derin bir düşünceye daldı. Meğer bu odada Serasker’in buyruğu ile babasının boynu vurulmuş.




Kaynak: İstanbul Haber Dergisi , evrensel

Bu haber 68 defa okunmuştur.


FACEBOOK YORUM
Yorum

İLGİNİZİ ÇEKEBİLECEK DİĞER KÜLTÜR SANAT Haberleri

YAZARLAR
ÇOK OKUNAN HABERLER
  • BUGÜN
  • BU HAFTA
  • BU AY
SON YORUMLANANLAR
HABER ARŞİVİ
HAVA DURUMU
PUAN DURUMU
Takım O G M B A Y P AV
1 Trabzonspor 26 15 3 8 59 28 53 +31
2 Başakşehir FK 26 15 3 8 50 25 53 +25
3 Galatasaray 26 14 4 8 44 20 50 +24
4 Sivasspor 26 14 5 7 47 29 49 +18
5 Beşiktaş 26 13 8 5 40 32 44 +8
6 Alanyaspor 26 12 7 7 44 25 43 +19
7 Fenerbahçe 26 11 8 7 46 34 40 +12
8 Göztepe 26 10 9 7 31 30 37 +1
9 Gaziantep FK 26 8 10 8 36 41 32 -5
10 Denizlispor 26 8 11 7 26 34 31 -8
11 Antalyaspor 26 7 10 9 29 43 30 -14
12 Gençlerbirliği 26 7 12 7 33 44 28 -11
13 Kasımpaşa 26 7 14 5 38 50 26 -12
14 Konyaspor 26 5 10 11 21 33 26 -12
15 Yeni Malatyaspor 26 6 13 7 38 40 25 -2
16 Çaykur Rizespor 26 7 15 4 26 44 25 -18
17 MKE Ankaragücü 26 5 13 8 23 45 23 -22
18 Kayserispor 26 5 14 7 28 62 22 -34
Takım O G M B A Y P AV
1 Hatayspor 28 15 5 8 38 23 53 +15
2 BB Erzurumspor 28 13 7 8 30 22 47 +8
3 Bursaspor 28 14 7 7 43 35 46 +8
4 Adana Demirspor 28 12 7 9 55 35 45 +20
5 Akhisarspor 28 12 7 9 36 31 45 +5
6 Fatih Karagümrük 28 11 7 10 40 34 43 +6
7 Altay 28 11 7 10 36 30 43 +6
8 Ümraniyespor 28 11 10 7 39 39 40 0
9 Giresunspor 27 10 9 8 30 33 38 -3
10 Keçiörengücü 28 8 9 11 21 22 35 -1
11 Balıkesirspor 28 8 9 11 30 33 35 -3
12 Menemenspor 28 9 11 8 32 38 35 -6
13 İstanbulspor 27 7 8 12 38 34 33 +4
14 Altınordu 28 7 11 10 32 39 31 -7
15 Boluspor 28 4 11 13 24 36 25 -12
16 Osmanlıspor FK 28 6 13 9 32 42 24 -10
17 Adanaspor 28 3 14 11 26 42 20 -16
18 Eskişehirspor 28 7 16 5 32 46 17 -14
Takım O G M B A Y P AV
1 Samsunspor 28 23 1 4 64 11 73 +53
2 Manisa FK 28 19 3 6 79 31 63 +48
3 Hekimoğlu Trabzon 28 17 7 4 51 34 55 +17
4 Sancaktepe FK 28 16 8 4 51 23 52 +28
5 İnegölspor 28 13 9 6 41 30 45 +11
6 Afjet Afyonspor 28 13 11 4 47 30 43 +17
7 Tarsus İdman Yurdu 28 14 13 1 45 39 43 +6
8 Pendikspor 28 11 10 7 40 39 40 +1
9 Sarıyer 28 11 10 7 34 33 40 +1
10 Zonguldak Kömürspor 28 9 10 9 35 37 36 -2
11 Çorum FK 28 11 14 3 36 42 36 -6
12 Hacettepe Spor 28 11 15 2 37 48 35 -11
13 1922 Konyaspor 28 9 13 6 38 45 33 -7
14 Kırklarelispor 28 8 11 9 25 41 33 -16
15 Başkent Akademi FK 28 9 15 4 37 41 31 -4
16 Amed Sportif 28 7 14 7 28 46 28 -18
17 Gümüşhanespor 28 7 17 4 31 57 25 -26
18 Şanlıurfaspor 28 0 27 1 10 102 14 -92
Takım O G M B A Y P AV
1 Serik Belediyespor 28 16 5 7 49 24 55 +25
2 24Erzincanspor 28 14 4 10 47 22 52 +25
3 68 Aksaray Belediyespor 28 14 6 8 43 27 50 +16
4 1928 Bucaspor 28 14 7 7 47 34 49 +13
5 Artvin Hopaspor 28 12 5 11 38 21 47 +17
6 Düzcespor 28 12 6 10 32 18 46 +14
7 Karaköprü Belediyespor 28 10 6 12 25 22 42 +3
8 Çatalcaspor 28 9 5 14 39 28 41 +11
9 Silivrispor 28 8 6 14 37 31 38 +6
10 Sultanbeyli Bld. 28 9 8 11 33 27 38 +6
11 Kızılcabölükspor 28 8 8 12 39 37 36 +2
12 Yomraspor 28 9 10 9 28 30 36 -2
13 52 Orduspor FK 28 7 7 14 21 20 35 +1
14 Çankaya FK 28 9 12 7 33 37 34 -4
15 Şile Yıldızspor 28 6 11 11 23 30 29 -7
16 Erzin Spor Kulübü 28 6 12 10 27 34 28 -7
17 Tokatspor 28 1 23 4 16 66 7 -50
18 Manisaspor 28 1 24 3 16 85 0 -69
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 12/06/2020 Başakşehir FK vs Alanyaspor
 12/06/2020 Beşiktaş vs Antalyaspor
 12/06/2020 Çaykur Rizespor vs Galatasaray
 12/06/2020 Fenerbahçe vs Kayserispor
 12/06/2020 Gaziantep FK vs MKE Ankaragücü
 12/06/2020 Gençlerbirliği vs Konyaspor
 12/06/2020 Göztepe vs Trabzonspor
 12/06/2020 Sivasspor vs Denizlispor
 12/06/2020 Yeni Malatyaspor vs Kasımpaşa
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 16/06/2020 Giresunspor vs İstanbulspor
 19/06/2020 Adana Demirspor vs Osmanlıspor FK
 19/06/2020 Altay vs Akhisarspor
 19/06/2020 Balıkesirspor vs Menemenspor
 19/06/2020 BB Erzurumspor vs Eskişehirspor
 19/06/2020 Boluspor vs Altınordu
 19/06/2020 Giresunspor vs Adanaspor
 19/06/2020 İstanbulspor vs Hatayspor
 19/06/2020 Keçiörengücü vs Bursaspor
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 18/06/2020 Bandırmaspor vs Kahramanmaraşspor
 18/06/2020 Bayburt Özel İdare Spor vs Sivas Belediyespor
 18/06/2020 Eyüpspor vs Van Spor
 18/06/2020 Kastamonuspor vs Etimesgut Belediyespor
 18/06/2020 Kırşehir Belediyespor vs Ergene Velimeşe
 18/06/2020 Niğde Anadolu FK vs Bodrumspor
 18/06/2020 Sakaryaspor vs Kardemir Karabükspor
 18/06/2020 Tuzlaspor vs Uşak Spor
 25/06/2020 Ankara Demirspor vs Tuzlaspor
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 18/07/2020 Çankaya FK vs Tokatspor
 18/07/2020 Düzcespor vs Manisaspor
 18/07/2020 Erzin Spor vs Artvin Hopaspor
 18/07/2020 Karaköprü Belediyespor vs Serik Belediyespor
 18/07/2020 Silivrispor vs 52 Orduspor FK
 18/07/2020 Şile Yıldızspor vs Kızılcabölükspor
 18/07/2020 1928 Bucaspor vs Sultanbeyli Bld.
 18/07/2020 24Erzincanspor vs Yomraspor
 18/07/2020 68 Aksaray Belediyespor vs Çatalcaspor
resmi ilanlar
GAZETEMİZ

Web sitemize nasıl ulaştınız?


NAMAZ VAKİTLERİ
GÜNLÜK BURÇ
nöbetçi eczaneler
HABER ARA
Bizi Takip Edin :
Facebook Twitter Google Youtube RSS
YUKARI YUKARI